![Menyamya valley from the north Menyamya valley from the north](/sites/www.menyalanguage.org/files/styles/full_width/public/2024-02/Menyamya%20valley%20panorama.jpg?itok=CI8DI1vn)
Ämaqä Menya kukŋuä-mŋqä iqune, “Neqä atqä-awäkiqua, Minyäma iu qäŋganä äpmamiŋuwiqä” ätätŋque. Ämaqä nesäŋi qäqiqi äpmeŋuwä, neyaqä kukŋuä-täŋi asänäŋä mamŋqä eŋuwä iqua-pqe, asä iinä ätätqäŋuwi. Kiŋganäŋi, Astreliya-taŋä Papuwa Niugini iu ämimiŋuwä iquautaŋä hŋqua, Minyämaŋi, 1933, po-munqäŋga ätimäukuwi. Iŋga ätimäukuwä iquauqä naqä iqueqä yoqe, J. K. McCarthy iqueyi. Ämaqä Bulolotaŋä hŋqua hikä-gotqä qävqä ikämiŋuwä iquau mipŋqä iŋga ätimäukuwi. Iqua Minyämaŋi, balusi päknäniŋqe äŋguänäŋä hitaŋgi äqumbiyitaŋi, balusi päkŋqä imäkkuwi. Iŋä-qe ämaqä e ätimäukuwä iqua, quväukä hŋqunä äpmapiyi, aŋgi ävämakuwi. Gapmanqä iutaŋä hŋqua aŋgi maqänä mäyapqä ikuwi. Quväkuä 1950 leven-munqäŋgaŋi, A.L. Hurrell iqutä ämaqä huiziquatä äyapäpu, Minyämaŋi aŋä näweqä ämätkuwi.
Hiŋuiqänä 1950-ŋi, neqä atqä-awäka aŋä-himqä mimäkqe, aŋä wäŋqä hnjua imäkeqäpiyäŋga äpmakämiŋuwi. Qu aŋä iiŋä isua, qäuqä-maŋä yämä quwqä-quwqä ämäteqäpiyäŋga, äpmamiŋuwi. Gapmanqä iqua quwqä wäuŋuä ämaqeu yätamäkqä wipŋqä imäkqa uwqaŋguwäŋga, atqä-awäka qu qäuqä-maŋä yätutaŋi, äpäquveqäpu, quwqä äpmapŋqä iqi aŋä-himqä imäkäpu, quwqä wäuŋuä-aŋä hŋqunä-hŋqunä imäkmiŋuwi. Astreliyataŋä Goti Iqueqä wäuŋuä imäkqä Luteranqä iqua, 1951-qeuŋi, Minyäma ätimäupu, atqä-awäkau yätamkqä wipŋqä ipäqäkuwi. Quväkuä hui ae äpäwqaŋgaŋi, Goti Iqueqä wäuŋuä imäkqä huizi-huizi iqua ätimäupu, quwqä wäuŋui ipäqäkuwi. Täŋgaŋi ne Goti Iqueqä wäuŋuä imäkatuŋque, aquvä äqänätanä imäkätqäŋu. Mä täŋgaŋi, ne aŋä imäkqŋqä ymisaŋä wäuŋuä iqŋqä, kopi-wäuŋuä iqŋqe, neqä-neqä imäkätqäŋu.